Gümüşler Manastırı – Niğde
Mayıs 2025
Niğde’nin Gümüşler Kasabasında büyük bir tüf kaya kitlesinin içine oyulmuş Manastır, kare planlı bir orta avlu, bu avluya bağlanan iki katlı yapı kompleksi içinde, kilise, şapel, yemekhane ve keşiş hücreleri yer aldığı büyük bir yapı. Dikdörtgen şeklinde kaya kitlesinin içine oyulmuş, açık avlusu ile de Anadol’da türünü tek örmeği. Taş zemine oyulmuş 17 adet de mezar bulunmuş. Yapının iç duvarlarını süslemede kullanılan, İsa’nın hayatının önemli sahnelerini betimleyen, renklerini korumuş freskler X. yüzyıl Bizans Sanatının günümüze ulaşan en iyi örnekleri arasında yer alıyor.
1924 Lozan Mübadelesine kadar kullanılan Manastır, Niğde ili çevresindeki müslüman olmayan nüfusun Yunanistan’a göç ettirilmesiyle işlevselliğini kaybederek terk edilmiş ve 40 yıl boyunca metruk kalmış. Bu dönemde tahrbata uğramış. 1962 yılında yeniden ilgi odağı olan manastırın restorasyonuna yönelik çalışmalar İngiliz arkeolog Michael Gough tarafından yürütülmüş. Manastır ve çevresi 1973 yılında arkeolojik sit alanı ilan edilerek koruma altına alınıp ziyarete açılmış.
İsanın doğum sürecini betimleyen freskler (soldan sağa doğru) :
1. Cebrail Hz. Meryem’e Babasız bir çocuk dünyaya getireceğini müjdeliyor.
2. Hz. İsa’nın Doğumu; Hz. Meryem yatakta halsiz yatmakta, Hz. İsa yanında kundaklanmış yatmakta, sol alt kısımda oturan Yusuf eli çenesinde düşünmekte, sağ tarafta bebek Hz. İsa vaftiz için hazırlanmakta, en yukarıda da Hz. İsa tapınağa tanıtılmakta.
3. Gülen Hz. Meryem freski, manastırın en çok ilgi gören ve aynı zamanda tartışılan eseri. kucağında Hz. İsa ile betimlenen figür gülmektedir ve bilindiği kadarıyla bu şekliyle dünyada tektir. Orijinalinde gülme olmadığı, Arkeolog Micheal Gough tarafından restorasyon sırasında bu şekilde düzletildiği söylenmekte.
4. On İki Havari ve yörenin önemli din adamları (Kayserili aziz Basileios, Nysa’lı Gregorios, Naziyanslı Gregorios Hz. Meryem’in etrafında
5. Narteksin üstündeki kattaki odaların duvarlarında yer alan Kapadokya’da örneği olmayan av sahneleri ve çeşitli hayvan figürlerinin betimlendiği freskler.
6. Hz. Meryem kucağında Hz. İsa ile Dört Büyük Melek (Cebrail, Mikail, İsrafil ve Azrail) tarafından kutsanıyor