Eflatunpınar Hitit Su Anıtı – Beyşehir
MÖ 1300’lü yıllarda hüküm süren IV. Tuthaliya döneminde yapılan Eflatunpınar su tevzi sistemi, Hititlerin su mühendisliğinde ulaştıkları ileri düzeyi gösteren, günümüze kadar fonksiyonunu yitirmeden gelebilen çok önemli bir eserdir. MÖ. 1650 ila 1200 yılları arasında Anadolu’ya egemen olan, Hititler dönemsel olarak veba benzeri salgın hastalıklardan ve kuralıklar sonucu oluşan kıtlıklar nedeniyle çok zor zamanlar geçirmişler. Yirmi yıl süreyle Anadolu’yu kasıp kavuran veba salgını karşısında Tanrılara, böyle devam ederse size adak sunacak insan kalmayacak diye tehdit eden Hitit Kralları, kuraklığı karşı ise barajlar ve su dağıtım sistemleri kurarak önlem almaya çalışmışlar. IV Tuthilya döneminde Hattuşaş yakınlarında yapılan baraj günümüzde de işlevini sürdürmekte. Kabartmalardaki özgün kompozisyon ve yapımında uygulanan ileri düzey su toplama ve dağıtım teknolojisi e çıkan Eflatunpınar ise 2014 yılında Unesco Dünya Mirası geçici listesine alınmış.
Anıt, 1837 yılında İngiliz Gezgin William Hamilton tarafından «Researches in Asia Minor, Pontus and Armenia» adlı eseriyle batı dünyasına tanıtılmış, 1996 yılındaki kazılarla da 30 x 34 m havuz ve çevresindeki heykeller ortaya çıkarılmış. Eflatunpınar isminin anıtın yapımından bin yıl sonra bölgede bir süre yaşayan Eflatun’dan (Plato) geldiği söylense de ismin suların renginden kaynaklı olma olasılığı daha mantıklı gelmekte.
Birbirine uygun olarak kesilmiş 19 andezit blokun titizlikle birleştirilmesiyle inşa edilen anıtın merkezi figürleri sağ tarafta sivri başlıklı fırtına tanrısı Teşup ve sol tarafta yuvarlak başlıklı güneş tanrıçası Arianna. Tanrıların üzerinde hayvan başlı figürler tarafından taşınan Güneş Kursları var.
Anıt Hitit kozmolojisinde dünyayı betimliyor. En alt seviyede dağ ve yeraltı tanrıları, bir üst seviyede insan ve hibrit figürler onların taşıdığı büyük Güneş Kursu, toprak, canlılar ve gökyüzünü temsil ediyor. Dağ ve yeraltı tanrılarının oturdukları taşların altında dinsel törenlerde sular fışkırtıldığı tahmin edilen altı adet delik bulunuyor.
Anıta anayoldan ayrılan bir köy yolu takip edilerek ulaşılıyor. Havuzun çevresindeki çayırlık alanda yürürken çok dikkatli olmak gerekiyor. Mandaların burayı sevimli bulup mesken tutmaları nedeniyle öbeklenmiş dışkılarına basma tehlikesi var. İlk gezimizde yaşadığımız olay, İkinci gidişimiz de otlar biçilmiş olduğundan tekrarlanmadı.
Kültür Bakanlığı Portalı: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/konya/gezilecekyer/beysehir-eflatunpinari-hitit-su-aniti